Son yıllarda okullarda çok fazla gündem olan bir konu; Akran Zorbalığı… Uzmanlar çözümün ‘sağlıklı bir aile ortamı oluşturulması’ konusunda hem fikir… Neler yapabilirsiniz?
Çocuğunuz son dönemde okula karşı ilgisini kaybetmiş, derslerinde gerilemiş ve içine kapanmış mı görünüyor? Çocuğunuzun okulda ya da sosyal hayatında akran zorbalığına maruz kalıp kalmadığını araştırmaya öncelik vermeniz gerekir. HiDoctor Uzman Psikoloğu Dr. Yaşar Emre Ertürk, “Çocuğun davranışlarını yakından takip etmek, okul ve öğretmenlerle işbirliği yapmak kritik öneme sahip. Gerektiğinde uzmanlardan destek almak, sorunun kangren olmadan çözülmesini sağlayacaktır. Ama hepsinden önemlisi, çocuğu akran zorbalığına karşı duygusal ve psikolojik olarak güçlendirecek sağlıklı bir aile ortamı oluşturmak” diyor. Psikolog Dr. Yaşar Emre Ertürk’ün konuyla ilgili görüşleri şu şekilde…
Son yıllarda çok fazla dile getiriliyor
Son dönemde çocuklar ve gençlerle ilgili en fazla dile getirilen sorunların başında “akran zorbalığı” geliyor. Gün geçmiyor ki, okullarda akran zorbalığına maruz kalan bir çocuğun hikayesi çıkmasın… Araştırmalar, erkek çocukların genellikle fiziksel zorbalıkla karşılaştığını, kız çocukların ise daha çok sosyal zorbalığa maruz kaldığını söylüyor. Okul öncesinde başlayan akran zorbalığı; ergenlikle birlikte boyut değiştiriyor ve mağdurlar üzerindeki etkileri uzun yıllar devam ediyor.
Öğrencilerin başarısını da büyük oranda etkiyen bir durum akran zorbalı. Zorbalığı önlemek için ebeveynlere büyük görevler düşüyor. Zorbalık davranışları gösteren çocuklar kurbanlarını en fazla vakit geçirdikleri ve çok iyi anlaştıkları çocuklardan seçiyor. Bu çocuklar fiziksel şiddetin yanı sıra, sözlü, duygusal ve psikolojik, sosyal, dijital zorbalık türlerine de yönelebiliyor. Zorbalık vakalarının sadece küçük bir yüzdesi (yaklaşık %5) itme, tekmeleme ve vurma gibi fiziksel davranışları içeriyor. Çoğu vakada isim takmak, alay etmek ve kötü niyetli söylentiler yaymak gibi sözlü veya sosyal zorbalık davranışları görülüyor. Ancak bu zorbalık türleri fiziksel zorbalık kadar görünür olmadığı için anlaşılması ve ispat edilmesi daha zor oluyor. İspatı zor olduğu için de genellikle göz ardı ediliyor.
Uzman desteği, sorunun kangren olmadan çözümünü sağlar
Akran zorbalığı, temel olarak çocuğun özgüvenini hedef aldığı için genellikle okula karşı ilginin kaybolması, derslerde gerileme, içine kapanma gibi durumlarla kendini belli ediyor. Ebeveynlere düşen en büyük görev, çocuklarını yakından takip etmeleri, davranış değişikliklerini gözlemlemeleri ve derslere olan ilgide değişiklik olup olmadığını kontrol etmeleri. Ancak bunlardan daha da önemlisi, çocuğun “akran zorbalığı” konusunda bilgilendirilmesi… Ebeveynlerin çocuklarına hangi davranışların akran zorbalığı olduğunu, bu davranışlardan biri ile karşılaştığında ne yapması, kime başvurması gerektiğini öğretmesi pek çok olumsuz durumun önüne geçer. Çocuk ailesine, kendisine ve öğretmenlerine güven duyduğu takdirde kendisini koruyabilir. Hem aile hem de çocuklar için zorlayıcı bu sürecin bir uzmandan destek alınarak daha kolay ve kısa sürede atlatılacağı gibi gelecek yaşlara travma transferi yapılmasının da önüne geçecektir.
Mağdurlar da zorba olabilir
Çocukların yetiştiği aile yapısı zorbalık açısından kritik öneme sahip. Yapılan araştırmalar, ebeveynler arasında yaşanan tartışmaların ve fiziksel güç kullanarak disipline etmeye çalışmanın çocuğun zorbalığa yönelmesine sebep olduğunu gösteriyor. Öte yandan ihtiyaçları karşılanmayan veya reddedilen çocuklar kendilerini değersiz kabul edip başkalarına da aynı şekilde yaklaşma eğilimi gösteriyor. Bu yüzden ailelilerin çocukları ile güvenli bağ kurmaları ileride çocukların maruz kalabilecekleri akran zorbalığını önlemede etkili bir unsur olacaktır. Aile, çocuklarına değerli olduklarını hissettirmeli, onları anlamalı ve duygusal olarak desteklemelidir. Sağlıklı bir aile ortamı, çocukların olumlu bir benlik değeri algısı geliştirmelerine yardımcı olabilir ve bu da onları akran zorbalığına karşı daha dirençli hale getirir.
