Uzmanlara göre çocukluk döneminde kurulan arkadaşlık ilişkileri yalnızca oyun arkadaşlığından ibaret değil. Sosyal becerilerden özgüvene kadar birçok alanı etkileyen bu ilişkiler, yetişkinlikte kurulacak bağların da ilk provasını oluşturuyor. Şu da bir gerçek ki her çocuk kolay arkadaş edinemiyor!
Çocukların arkadaşlık ilişkileri, sanıldığından çok daha büyük bir gelişim alanını kapsıyor. Uzmanlar; çocukluk döneminde kurulan sosyal bağların, yalnızca birlikte vakit geçirmek değil, aynı zamanda iletişim kurma, empati geliştirme, duyguları yönetme ve sosyal kuralları öğrenme açısından önemli olduğunu vurguluyor. Çocuk Gelişimi Bölüm Başkan Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Pınar Demir Asma’ya göre arkadaşlık ilişkileri, çocukların yetişkinlik yaşamındaki ilişkilerine de zemin hazırlıyor. Pınar Demir Asma çocukların arkadaşlık ilişkilerinin önemine dair bilgileri bizlerle paylaştı…
Arkadaşlık yalnızca sosyalleşme değil, bir öğrenme alanı.
Çocuklar arkadaşlık ilişkileri içinde iletişim kurmayı, duygularını ifade etmeyi ve sosyal kuralları deneyimleyerek öğreniyor.Arkadaşlık ilişkileri ile çocuklar yetişkin yaşamını prova ediyor
Çocuğun gelişim sürecinde içinde bulunduğu sosyal çevre ve arkadaşlık ilişkilerinin önemli bir yeri bulunuyor. Arkadaşlık, iki tarafın da birbirini tanıdığı ve sürdürmek için gönüllü olduğu özel ilişki türüdür. Arkadaşlık ilişkileri çocuğun gelişimine birçok açıdan destek sunmaktadır. Arkadaşlık ilişkileri ile çocuklar; yetişkin yaşamını prova etme şansı bulur, toplumdaki sosyal kuralları öğrenme fırsatı elde eder, dil gelişimleri desteklenir, kendini ifade edebilme ve duygularını düzenleyebilme becerileri güçlenir, okula uyum süreçleri kolaylaşır, arkadaş yoluyla öğrenme yeteneği kazanabilir ve olumsuz durumlarla baş etme becerisi kazanabilir.
Oyun oynama ve arkadaşlarla vakit geçirmenin önemi
Özellikle oyun oynama ve arkadaşlarla vakit geçirmenin prososyal beceriler denilen yardım etme, empati, özgecilik, nezaket gibi olumlu kişilerarası iletişim yeteneklerini geliştirdiğini biliyoruz. Arkadaş edinmeyle birlikte karşısındakini dinleme, anlama ve onunla senkronize olma gibi olumlu sosyal davranışlar da desteklenmektedir. Bu becerilerin erken yaşta edinilmesi çocukların yaşamlarının ileriki evrelerinde de tatmin edici sosyal ilişkiler geliştirmelerine destek sunmaktadır.
İçe kapanıklık bazen bir sinyal olabilir.
Uzun süreli yalnızlaşma, sosyal ilişkilerden kaçınma ve oyun becerilerinde gerilik dikkatle gözlemlenmeli.
Dikkat edilmesi gereken sinyaller
Arkadaşlık kurmakta zorlanan çocuklarda bazı belirtilere dikkat edilmesi gerekir. Yaşına göre iletişim becerilerinin zayıf olması, sosyal etkileşimi başlatma ve sürdürmede zorluk yaşaması, okula gitmek istememesi, içe kapanıklık, olumsuz duygudurum, oyun oynama becerilerinin yaşına uygun ilerlememesi gibi belirtilerin görülmesi durumunda çocuk bir süre izlenmeli; belirtilerin süresi ve çocuğun günlük yaşam işlevselliği üzerindeki olumsuz etkileri dikkate alınarak, gerekli görülürse uygun destek hizmetlerine yönlendirilmelidir.
Dijital arkadaşlıklar ve ebeveyn rolü
Günümüzde arkadaşlık ilişkilerinin önemli bir kısmı çevrim içi ortamlarda gerçekleşiyor. Çevrimiçi platformlarda yüzyüze etkileşime göre nezaket kuralları daha fazla ihlal ediliyor. Dijital bağlamda kurulan arkadaşlıkların doğru denetim mekanizmasıyla desteklendiğinde çocukların gelişimine katkı sunabileceğini biliyoruz. Zaman ve mekân açısından fiziksel sınırları aşmaya imkân sunması, çocukların arkadaşlık ilişkilerinin daha sağlıklı ve çeşitli yürümesine katkı sunmaktadır. Çevrim içi arkadaşlık süreçlerinin daha kaliteli bir şekilde yürütülmesi için ailelerin yasaklayan rolünden rehberlik eden rolüne geçişi için birtakım öneriler sunulabilir.
Bunlar; dijital okuryazarlık becerileri edinin ve çocuğunuzu da bu becerileri kazanması için destekleyin, yargılamadan ve gerçekten çocuğunuzu merak ettiğiniz için dinleyin, arkadaşları hakkında sorular sorun, internet sağlayıcıların sunduğu filtreme tekniklerinden faydalanın, tanımadığı birileriyle görüntülü veya sesli konuşmaması gerektiğini hatırlatın, çevrim içi platformları evde ortak alanlarda kullanmasını sağlayın, yüz yüze arkadaşlık ve çevrim içi arkadaşlık dengesinin korunması gerektiğini vurgulayın, en önemlisi sizler de çevrim içi süreçlerde olumlu bir rol model olun.
Çocukların erken dönemde kurdukları arkadaşlık ilişkileri yalnızca vakit geçirme değil
Çocukların erken dönemde kurdukları arkadaşlık ilişkilerini yalnızca vakit geçirme olarak görmeyin, yetişkinlikteki ilişkilerin bir prototipi niteliğinde ve gelişimlerinin desteklenmesi açısından önemli bir alan olarak ele alınması gerekiyor. Bununla birlikte, günümüz çocuklarının içine doğduğu dünyada teknoloji kaçınılmaz bir gerçekliktir. Bu noktada belirleyici olan, ebeveynlerin çevrim içi arkadaşlık süreçlerinde doğru ve bilinçli rehberlik sunabilmesidir.
Peki ebeveynler olarak biz ne yapabiliriz?
Çocukların arkadaşlık kurma becerisi her zaman kendiliğinden gelişmeyebiliyor. Özellikle çekingen ya da içe dönük çocuklarda ebeveyn desteği büyük önem taşıyor. Uzmanlara göre çocukları sürekli yönlendirmek yerine sosyal ortamlarla doğal şekilde buluşturmak, küçük grup etkinliklerine katılmalarını desteklemek ve onları başkalarıyla kıyaslamamak gerekiyor.
Çocuğun anlattıklarını gerçekten dinlemek, sosyal ilişkiler konusunda baskı kurmamak ve küçük olumlu adımları fark edip desteklemek de özgüven gelişimini güçlendiriyor. Bazen tek bir güvenli arkadaşlık bile çocuk için büyük bir başlangıç olabiliyor.
Pretty Mother Yorumu
Birçok ebeveynin içini en çok zorlayan konulardan biri, çocuğunun yalnız kaldığını hissetmek… “Neden arkadaş edinemiyor?” sorusu bazen anne-babayı da çaresiz hissettirebiliyor. Oysa her çocuk aynı hızda sosyalleşmiyor. Kimisi kalabalıkların içinde kolayca yer bulurken, kimisi tek bir yakın arkadaşla kendini güvende hissediyor. Burada önemli olan çocuğu değiştirmeye çalışmak değil; onun kendini rahat hissedebileceği alanları sabırla desteklemek. Çünkü güçlü arkadaşlıklar çoğu zaman hızlı değil, güvenle kuruluyor.
