Empati kurabilen çocuklar daha merhametli, paylaşımcı ve adil bireyler olarak yetişiyor. Uzman Klinik Psikolog Nuran Günana, empati becerisinin doğuştan gelmediğini, aile içinde öğrenildiğini belirterek ebeveynlere önemli tavsiyelerde bulunuyor.
Çocuğunuzun başkalarının duygularını anlayabilen, yardımsever ve güçlü sosyal ilişkiler kurabilen bir birey olmasını ister misiniz? Uzmanlara göre bunun temelinde empati becerisi yer alıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Uzman Klinik Psikologu Nuran Günana, empati duygusunun doğuştan gelen bir özellik değil, çocukluk yıllarında öğrenilen ve geliştirilen bir beceri olduğunu söylüyor. Çocukların empatiyi en çok anne-babalarını gözlemleyerek öğrendiğini belirten Günana, ebeveynlerin kendi duygularını ifade etmelerinin, çocuklarını dinlemelerinin ve onların duygularına saygı göstermelerinin empati gelişiminde önemli rol oynadığını vurguluyor.
Empati becerisinin küçük yaşlarda temellerinin atıldığını belirten uzmanlar, çocukların duygularını tanımalarına ve ifade etmelerine yardımcı olmanın ilerleyen yıllarda daha sağlıklı ilişkiler kurmalarını desteklediğini ifade ediyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Uzman Klinik Psikolog Nuran Günana, çocuklarda empati duygusunun gelişimine ilişkin önemli tavsiyelerde bulundu.
Uzmanlara göre empati, çocukların zaman içinde ailelerinden ve çevrelerinden öğrenerek geliştirdiği önemli bir sosyal beceridir.
Empati öğretilen bir beceridir
Empati en genel anlamıyla kişinin kendisini duygu ve düşüncelerinden soyutlayarak diğer kişilerin duygularını, düşüncelerini ve olaylara bakış açılarını anlayabilme kabiliyeti. Empati hem olumlu benlik algısının gelişmesine yardımcı oluyor hem de kişinin davranışlarının başkalarının duygu ve davranışlarını nasıl etkileyebileceğini düşünebilmesi için önemli bir anahtar rolünde.
Empati, sağlıklı ilişki kurulmasına yardımcı oluyor
Empati yapmak sosyal ilişkileri kolaylaştırır ve kişilerin sağlıklı ilişkiler kurmasını sağlar. Empati çocuklar için son derece önemlidir. Bu beceriye sahip olan çocuklar kendilerini güvende hissederler ve insanlarla güçlü ilişkiler kurarlar. Empati becerisi doğuştan gelen bir özellik değildir, aksine zaman içerisinde öğretilen ve öğrenilen bir beceridir.
Empatinin temeli yaşamın ilk yıllarında atılır
Empatinin temelleri yaşamın ilk yıllarında atılır. Anne ile çocuk arasında oluşan sevgi, ilgi ve şefkate dayalı ilişki çocuğun çevresine de aynı şekilde ilgi ve şefkat göstermesini sağlar. Annenin bebeğin ihtiyaçlarını doğru şekilde düşünüp anlayarak karşılaması çocuğun empati kurma becerilerini geliştirir. Bu aynı zamanda zihinsel gelişimi de olumlu yönde etkiler.
Anne-bebek arasında kurulan sevgi, ilgi ve güven ilişkisi, çocuğun ilerleyen yıllarda başkalarının duygularını anlayabilmesinin temelini oluşturuyor.
Onlara değer verin ki değer vermeyi öğrensinler
Çocukların hayatta örnek aldığı ilk kişiler anne ve babaları. Empatiyi de anne-babalarından ve sosyal çevrelerinden öğreniyorlar. Çocuklarının duygusal ihtiyaçlarını karşılayan ve duygularına şefkatli bir şekilde yanıt veren anne ve babalar empatiyi öğretiyor. Çocuğa sevgi ve şefkat verildiğinde, duygusal ihtiyaçları karşılandığında, kişiliklerine saygı duyulduğunda ve saygı gösterildiğinde onlar da kendilerini değer verilmiş hissederler, başkalarına değer verirler ve başkalarının ihtiyaçlarına saygı gösterirler.
Çocukla karşılıklı konuşulmalı
Çocuğun duygularını ebeveynleri ile paylaştığında, çocuğu dinlemenin ve geçiştirmemenin çocuğun da karşısındakinin düşünce ve duygularına ilgi göstermesini sağladığını unutmayın. Çocuk anne ve babasıyla bir sorunu paylaşıyorsa konuyu değiştirmeden o konuya odaklanmak, üzerine karşılıklı konuşmalar yapmak ve duygularını ifade etmesini sağlamak çocuğun ebeveynlerine güvenini artıracağı gibi kendi duygularını da tanımasını sağlayacaktır. Bunu sağlamak hayatın her alanında mümkün olabilir. Örneğin, televizyonda gördükleri karakterlerin düşünce ve duyguları üzerine konuşmak veya hikaye anlatıldığında, adı geçen karakterlerin herhangi bir anda nasıl hissedebileceğini hayal etmelerini teşvik etmek ve üzerine konuşmalar yapmak da faydalı olacaktır. Günlük yaşamdan örnek verilecek olursa, çevrenizde önemli bir hastalığa sahip olan kişilerin ailelerinin nasıl düşünüp ve ne hissedebileceği üzerine çocukla karşılıklı konuşmalar da yapılabilir.
Çocukların öfke, üzüntü, kıskançlık ve mutluluk gibi duygularını ifade etmelerine fırsat tanımak, empati gelişimini destekleyen önemli adımlar arasında yer alıyor.
Ona duygularınızı ifade etmekten kaçınmayın
Birçok anne ve baba kendi duyguları hakkında konuşmakta zorlanıyor ve kaçınıyor. Bu durum duygu yönetiminde zorlanan, başkalarının duygularını nasıl idare edeceğini bilmeyen ve duygusal tepki vermekten kaçınan bireyler oluşmasına neden oluyor. Çocuğa örnek olmakta fayda var. Anne ve babaların kendi duygu ve düşüncelerini net olarak çocuklarına belirtmeleri çocuğun empati gelişimine yardımcı olacaktır. Örneğin, anne ve baba eğer çocuğun istediği bir aktiviteyi yorgun olduğu için yapamıyorsa bunu ona açıklamaları ve nasıl hissettiklerini söylemeleri çocuğun empati konusunda desteklenmesine yardımcı olur.
Duygularını ifade etmesine yardımcı olunmalı
Sevgi, öfke, kızgınlık, kıskançlık, utanç gibi duyguların ifade edilebilmesi konusunda çocuğa yardımcı olmak gerekir. Bu duyguların insani olduğu unutulmamalı.
Çocuk bu ifadeleri ne kadar iyi yansıtabilirse davranışlarını o kadar iyi bir şekilde kontrol edebilir. Örneğin, öfkeli bir çocuğa ‘ne anlamı var bu kadar öfkelenmenin veya ne var bunda bu kadar kızacak’ gibi söylemler aslında çocuğun duygusunu reddetmek ve anlamsız görmek anlamına gelir. Bunun yerine ‘şu anda çok öfkeli görünüyorsun, anlıyorum’ diyebilmek çocuğun duygusunu anlamasını ve ifade etmesini kolaylaştıracaktır. Küçük yaş çocuklarda bu konuda çeşitli kart oyunlarından, oyun temalarından, dergilerden veya fotoğraflara bakarak da yararlanılabilir. Yüz ifadelerinin olduğu dergilere, kartlara veya fotoğraflara bakarak çocuğa neler düşündüğü ve nasıl hissettiği sorulabilir.
Empati yapabilen çocuklar daha merhametli, yardımsever, adil ve paylaşımcı olur
Olumlu sosyal davranışlar kazanmak çocuklar için son derece önemli. Empati yapma becerisi olan çocuklar saldırganlığa daha az eğilim gösterirler, daha paylaşımcı, merhametli, yardımsever olurlar ve başkalarına daha adil davranırlar. Güçlü empati duygusu, çocukların kendileri hakkında kararlar alırken başkalarına zarar vermemeleri ve başkalarının hakkına saygı duymaları gerektiği bilincini sağlar. Bu durum çocukları saldırganlık, başkalarına şiddet uygulama, madde bağımlılığı, zorbalık, olumsuz akran baskısı gibi kötü yaşam şartlarından da korur.
