Çocuklarda horlama, ağız açık uyuma, gece terleme ve sık uyanma bazen basit bir uyku problemi olarak görülebiliyor. Oysa bu belirtilerin altında geniz eti büyümesi yatabiliyor. KBB Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Haluk Özkarakaş, tedavinin gecikmesi halinde uyku kalitesinden işitmeye, okul başarısından büyüme ve gelişmeye kadar pek çok alanın etkilenebileceğine dikkat çekiyor.
Yaz tatilinde değişen uyku saatleri, sıcak hava ve bozulan günlük rutin nedeniyle çocukların gece horlaması ya da ağzı açık uyuması ailelerin gözünden kaçabiliyor. Ancak özellikle uzun süren horlama, ağızdan nefes alma, gece terleme, huzursuz uyku ve sık uyanma gibi belirtileri yalnızca uyku düzensizliğine bağlamamak gerekiyor.
Acıbadem Altunizade Hastanesi KBB Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Haluk Özkarakaş, en sık 3-6 yaş arasında görülmekle birlikte okul çağındaki çocuklarda da sorunlara yol açabilen geniz eti büyümesinin; uyku, işitme, dikkat ve okul performansını etkileyebileceğini belirtiyor. Üstelik geniz eti konusunda aileler arasında yaygın olan bazı yanlış inanışlar, doktora başvurunun gecikmesine de neden olabiliyor.
Geniz eti büyümesinin, günümüzde sık geçirilen üst solunum yolu enfeksiyonları ve alerjik hastalıkların da etkisiyle, özellikle Ekim ayı itibariyle en çok karşılaşılan sorunlar arasında yer aldığını belirten KBB Uzmanı Prof. Dr. Haluk Özkarakaş, geniz eti hakkında toplumda doğru sanılan 5 yanlışı anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu.
Çocuklarda horlama her zaman masum olmayabilir. Ağız açık uyuma, gece terleme ve huzursuz uyku geniz eti büyümesinin belirtileri arasında yer alabiliyor.
“Geniz etini aldırırsak bağışıklığı düşer”: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Toplumda en sık karşılaşılan yanlış inanışlardan biri, geniz etinin alındığında bağışıklık sistemini zayıflattığıdır. Geniz eti bağışıklık sisteminin bir parçası olsa da vücutta aynı görevi üstlenen çok sayıda lenfoid doku bulunur. Bilimsel çalışmalar, uygun hastalarda yapılan geniz eti ameliyatının çocuklarda kalıcı bir bağışıklık sistemi zayıflığına yol açmadığını göstermektedir. Aksine, nefes alma ve uyku kalitesinin düzelmesi sayesinde çocukların genel sağlık durumu ve yaşam kalitesi olumlu yönde etkilenebilir.
Geniz eti büyümesi yalnızca gece uykusunu etkilemiyor; dikkat dağınıklığı, çabuk yorulma, işitme sorunları ve okul başarısında düşüşe de yol açabiliyor.
“Çocuğumda geniz eti büyümesi olsaydı, horlardı”: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Geniz eti büyümesi sadece horlama ile sınırlı bir sorun değildir. Burun tıkanıklığı nedeniyle çocuklar ağızdan nefes almaya başlayabilir; gece sık uyanabilir, uykusu sırasında yatakta sık yer değiştirir. Alın, ense, yaka bölgesinde terleme meydana gelir. Hatta bazı annelerin ‘gecede üç kez fanila değişiyorum’ dediği olur. Uykuda nefes durmaları (obstrüktif uyku apnesi) gelişebilir ve buna bağlı olarak çabuk yorulma, dikkat dağınıklığı, davranış değişiklikleri ile okul başarısında düşüş görülebilir. Ayrıca orta kulakta sıvı birikimine ve tekrarlayan kulak enfeksiyonlarına da zemin hazırlayabilir.
Geniz etinin büyük olması tek başına ameliyat nedeni değil. Tedavi kararı çocuğun nefes almasından uyku düzenine, işitmesinden yaşam kalitesine kadar birçok faktör birlikte değerlendirilerek veriliyor.
“Çocuğum çok küçük, doktora gidersek hemen ameliyat der”: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Geniz eti büyümesinde tedavi her çocuk için aynı değil. Geniz etinin büyük görünmesi tek başına ameliyat nedeni değildir. Cerrahi kararı; çocuğun nefes almasını, uyku düzenini, horlama veya uyku apnesi yaşayıp yaşamadığını, sık kulak enfeksiyonu geçirip geçirmediğini, işitmesini ve genel yaşam kalitesini birlikte değerlendirerek veriyoruz. Pek çok çocukta düzenli takip ve gerekiyorsa alerjiye yönelik medikal tedavi yeterli olurken, bazı çocuklarda ise ameliyat en doğru tedavi seçeneğini oluşturabiliyor. Bu nedenle sadece ameliyat olur endişesiyle doktora başvuruyu ertelemek, çocuğun sağlık sorunlarının ilerlemesine neden olabilir.
Nasıl olsa büyüyünce küçülür’ diyerek beklemek her çocuk için doğru olmayabilir. Nefes alma ve uyku sorunları devam ediyorsa değerlendirmeyi geciktirmemek gerekiyor.
“Biraz daha büyüsün geniz eti zaten kendiliğinden küçülür”: DOĞRU/YANLIŞ!
DOĞRUSU: Geniz eti ergenlik dönemine doğru doğal olarak küçülme eğilimindedir. Ancak bu süreç her çocukta aynı şekilde ilerlemez. Eğer geniz eti büyümesi nefes almayı güçleştiriyor, uykuda solunum bozukluğuna neden oluyor, sık kulak enfeksiyonlarına veya işitme kaybına yol açıyorsa yıllarca beklemek doğru bir yaklaşım değildir. Gecikme, çocuğun büyüme-gelişmesini, öğrenmesini ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.
KBB Hastalıkları Uzmanı
Prof. Dr. Haluk Özkarakaş
“Burun spreyi kullanırsak ameliyata gerek kalmaz”: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Uzun süreli kortizonlu burun spreyleri veya eczanelerde hazırlatılan bazı karışım ilaçların kullanılması iyileşmeyi sağlamamasının yanında kanımca da sakıncalıdır. Alerji varsa doğal olarak steroidli burun spreyleri (alerjik rinit için) kullanılabilir. Ancak geniz etini (adenoid) küçültmez. Eczanelerde hazırlatılan karışım ilaçların içinde antibiyotikler, gümüş eriyikleri bulunabiliyor. Bunların yutulması ileride kortizon etkilerine ve/veya ağır metal birikimlerine neden olabilir. Üstelik geniz etini küçülttüğüne dair bilimsel yayın bulunmamaktadır” diyor. Çocukta en az üç ay boyunca; ağız açık nefes alma, terleme ve yatakta sık yer değiştirme üçü bir arada devam ediyorsa geniz eti ve beraberinde tonsillere (kapatıcı büyümesi varsa) cerrahi müdahale gerekli olduğunu, tedavi planının mutlaka doktorun değerlendirmesiyle belirlenmesi gerektiğini unutmayın.
