Bu cümleyi sıklıkla kuranların sayısı hiç de az değil! Nedeni; yeni nesil çocuklarda çok sık karşılaşılan ‘konsantrasyon sorunu’… Dikkatlerinin hemen dağılması özellikle eğitim sürecinde işlerini fazlasıyla zorlaştırıyor. Peki konsantrasyon sorununa karşı önlem alınabilir mi? Hazır ara tatil sonlanmış ikinci döneme başlamışken önerilere göz atalım…
Kimi zaman hepimiz dikkat sorunları yaşıyor, yaptığımız işe konsantre olmakta zorlanıyoruz. Öğrencilerde yaşanan dikkat sorunları da notlarını, öğrenme hızını ve dolayısıyla eğitim hayatlarını etkileyebiliyor. DoktorTakvimi.com uzmanlarından Uzman Psikolog Sinem Uçar, konsantrasyon bozukluğu yaşayan gençlere ve onlara destek olmak isteyen ebeveynlerine önerilerde bulundu.
Dikkat dağınıklığı günümüzde çok yaygın
Her yaştaki birey (çocuklar, gençler ve yetişkinler) zaman zaman özellikle yorgunluk, acı ve daha ilginç dikkat dağıtıcı durumlar, can sıkıntısı, isteksizlik gibi zorluklar karşısında dikkatsizlik ve dikkat dağınıklığı sorunlarıyla mücadele ediyor. Çocuk ve ergenlerin yaklaşık yüzde 20’si dikkat dağınıklığı ile en az orta derecede, yüzde 4-5’i ciddi zorluklar yaşıyor. Dikkat dağınıklığı sorunları unutkanlığa, görevleri tamamlamada yavaşlığa ve bitirememeye, organizasyon zorluklarına, konuşmalarda odaklanmayı sürdürmede zorluklara, talimatların unutulmasına, okul/ödev görevlerine odaklanmada zorluklara ve başka sorunlara yol açabiliyor.
Konsantrasyon bozukluğu öğrencilerde ciddi zorluklara yol açabiliyor. Bazı araştırmalar, dikkatsizliğin özellikle (hiperaktivite gibi diğer zorlukların üstünde ve ötesinde) öğrenme güçlüğüne, kaygıya, zorlu davranışlara ve sosyal sorunlara yol açabileceğini öne sürüyor. Çocuğunuzun dikkat dağınıklığı ve dikkat dağınıklığı ile ilgili zorluklar çektiğini düşünüyorsanız, bu sorunların boyutunu anlamak ve bu alanda gerçek bir sorun olup olmadığını görmek için bir uzmana başvurmanızı öneriyorum.
Çocukların ve gençlerİn dİyet, uyku ve egzersİz sevİyelerİnde olumlu değİşİklİkler yapmak dİkkat ve konsantrasyon becerİlerİnde İyİleşmelere neden oluyor.
Uzman Psikolog Sinem Uçar
Teknoloji kullanımı dikkati etkiliyor
Yapılan bazı çalışmalarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun (DHEB) yüzde 85’ine kadar genetik nedenlerle bağlantılı olabileceği düşünülüyor. Gençlerde dikkat dağınıklığına neden olan biyolojik olmayan ve çevresel faktörler de bulunuyor. Beslenme, uyku, genel sağlık, ruhsal sorunlar, kaygı bozuklukları, ebeveyn davranışları ve genel psikolojik refah gibi faktörler genellikle çocuklarda ve gençlerde dikkat dağınıklığını ve şiddetini etkiliyor. Son yıllarda araştırmalarda dikkat dağınıklığı üzerindeki potansiyel çevresel etki olarak teknolojinin kullanımı olduğu da görülüyor. Kirli hava, sigara dumanına maruz kalmak, sosyal ilişki eksikliği de diğer çevresel etkenler olarak öne çıkıyor. Konsantrasyon bozukluğuna yol açan sebepler fark edilip müdahale edilmediği takdirde bozukluğun artmasına ve kişinin hayatını zorlaştırmaya neden oluyor.
Çocuğunuz dikkatsizlik ve dikkat dağınıklığı ile mücadele ediyorsa ona yardımcı olmak için ebeveyn olarak neler yapabilirsiniz?
Dikkat ve konsantrasyonu açıklayın
Gençlere dikkat kavramını açıklamak, neden önemli olduğu ve neden bu beceri üzerinde çalışmayı düşünmeleri gerektiği hakkında bilgi vermek yararlı olabilir: “Dikkat etmek veya konsantre olmak, gözlerimizi, kulaklarımızı ve düşüncelerimizi bir şeye sabitlemek anlamına gelir. Aynı zamanda beynimize başka bir şeye bakmamızı, dinlememizi veya düşünmemizi sağlamak için kendimize “şimdi değil” demektir. Bazı insanlar dikkat/konsantrasyon konusunda diğerlerinden daha fazla zorluk çekebilir. Bu onların suçu değil, beyinlerinin böyle olmasından kaynaklanır. Ama güzel bir haberim var, beyin biraz kas gibi olduğu için, pratik yaparsak odaklanmayı, konsantre olmayı ve dikkat etmeyi öğrenme konusunda yavaş yavaş daha iyi olabiliriz.”
Çocuklar güzel bİr haberİm var; beyİn bİraz kas gİbİ olduğu İçİn, pratİk yaparsak odaklanmayı, konsantre olmayı ve dİkkat etmeyİ öğrenme konusunda yavaş yavaş daha İyİ olabİlİrİz…
Uzman Psikolog Sinem Uçar
Dikkat dağıtıcı unsurları en aza indirmek için stratejiler öğretin
Çocuklarınıza konsantrasyon ve dikkat becerilerini nasıl artıracaklarını öğretebilirsiniz. İlk önemli adım; dikkat dağıtıcı unsurları en aza indirmelerine yardımcı olmaktır. Hem dış dikkat dağıtıcıları (duyabilecekleri ve görebilecekleri şeyler) hem de iç dikkat dağıtıcıları (zihin başıboşlukları, diğer fikirleri/düşünceleri/duyguları/duyumları) en aza indirmelerine yardımcı olmalıyız. Ebeveyn olarak neyin dikkatlerini dağıttığını, hangi durumlarda konsantrasyonlarının bozulduğunu gözlemlemek için bir süre bir çocuk/gençle oturmak yararlı olabilir.
Dikkat dağınıklığını fark etmesini ve yeniden odaklanmasını sağlayın
Ona dikkatini hızlıca yeniden odaklamak için stratejiler öğretebilirsiniz. Dikkat dağıtıcı şeyleri en aza indirmek önemli bir adımdır fakat bunlardan tamamen kurtulmak mümkün değildir. Bu nedenle çocukların ve gençlerin dikkatlerini ne zaman dağıttıklarını fark etmelerine ve en kısa sürede yaptıkları işe “yeniden odaklanmalarına” yardımcı olmaktır. Dikkat dağınıklığının fark edilmesi veya dikkatin hızlı “yeniden odaklanması” için gençlerin görevlerin ne kadar süreceği konusunda hedefler belirlemelerini ve ilerlemelerini görebilmek için zamanı kontrol etmelerini (alarm kurmak gibi) sağlayın. Yeniden odaklanmayı hatırlatan uyarıcı niteliğinde alarm veya sesler kullanmak faydalı olabilir. Bazı genç ve çocuklarda, yoğun ev ödevleri sırasında her 10 dakikada bir alarmlar çalarak gerekirse yeniden odaklanmalarını hatırlamalarına yardımcı olabilir. Öğrencilerden yazmadan önce yazmaya çalıştıkları şeyi “yüksek sesle söylemelerini” isteyin. Çalışma belleğine “söylemek” genellikle “yazmaktan” daha az zihinsel çaba gerektirdiği için etkili olabilir. Öğrencilere görevleri daha basit ve küçük görevlere ayırmayı öğretin.
Konsantrasyonlarını ve çalışma hafızalarını aşmaya teşvik edin
Konsantre oldukları ve odaklandıkları süreyi kademeli olarak artırmaya çalışın. Bu arttırma daha fazla dikkat dağınıklığına yol açabilir ama cesaretlerinin kırılmamasına yardımcı olun. Çocukların / gençlerin daha kısa süreler için yoğun bir şekilde odaklanmalarında mola vermelerini sağlayın. Gençlerden ara vermeden çalışacakları süreyi planlamalarını ve molalarının ne kadar süreceğini ve aynı zamanda nasıl dinlendireceklerini planlamalarına yardımcı olabilirsiniz.
Sağlıklarına dikkat etmelerine yardımcı olun
Çeşitli çalışmalar, çocukların ve gençlerin diyet, uyku ve egzersiz seviyelerinde olumlu değişiklikler yapmanın dikkat ve konsantrasyon becerilerinde iyileşmelere neden olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca spor, yürüyüş gibi fiziksel aktiviteler konsantrasyonu arttırıyor. Aynı zamanda bulmaca, sudoku, zeka oyunları gibi aktivitelerle de zihinsel egzersiz yaparak konsantrasyonun artmasına katkı sağlıyor.
