Çocuğunuzun sağlıklı beslenmesi için tabağını “süper gıdalarla” doldurmanız gerekmiyor. Meyveden yumurtaya, yulaftan mercimeğe; günlük hayatta kolayca ulaşabileceğimiz pek çok besin, dengeli ve çeşitli bir beslenmenin parçası olabilir.
Çocukların iştahı her gün aynı olmayabilir. Bir gün tabağını bitiren çocuk ertesi gün birkaç lokmayla yetinebilir. Bu nedenle tek bir öğüne takılmak yerine, zaman içinde farklı besin gruplarını içeren çeşitli bir beslenme düzeni oluşturmak daha anlamlı.
Üstelik bunun için çok özel ya da pahalı yiyeceklere ihtiyacımız yok. İşte çocukların menüsüne farklı şekillerde ekleyebileceğimiz 10 besleyici seçenek…
1 – Elma Elma; lif, vitamin ve çeşitli bitkisel bileşenler içeren pratik bir meyve. Meyve suyu yerine meyvenin kendisini tercih etmek, çocuğun lif alması açısından da daha iyi bir seçenek. Amerikan Pediatri Akademisi de bütün meyveyi meyve suyuna tercih etmeyi öneriyor.
Nasıl sunabilirsiniz? Yoğurda rendeleyebilir, yulafa ekleyebilir veya yaşına uygun şekilde yumuşatarak ve küçük parçalar halinde verebilirsiniz.
Önemli: Küçük çocuklara sert ve büyük çiğ elma parçalarını ellerine vermek boğulma riski oluşturabilir.
İki yaşında bugün bayılarak yediği bir yiyeceği yarın reddedebilir. Tek bir öğüne değil, haftanın bütününe bakın.
2 – Yulaf Yulaf, tam tahıl grubunda değerlendirilebilecek ve lif içeren kullanışlı bir besin. Kahvaltıda süt veya yoğurt ve meyveyle hazırlanabilir; ev yapımı şekersiz tariflere de eklenebilir. Güncel çocuk beslenmesi önerilerinde tam tahıllar sağlıklı beslenme düzeninin parçalarından biri olarak yer alıyor.
3 – Demirden Zengin Besinler Demir, çocukların büyümesi ve gelişimi için önemli minerallerden biri. Özellikle küçük çocukların beslenmesinde demir içeren yiyeceklere düzenli olarak yer vermek önemli.
Peki tabağa neler koyabiliriz? Kırmızı et ve kıyma, tavuk/hindi eti, yumurta, mercimek, nohut, kuru fasulye gibi baklagiller ile demirle zenginleştirilmiş tahıllar farklı seçenekler sunar.
2 yaş civarı bir çocuk için örneğin kıymalı sebze yemeği, küçük ve yumuşak köfteler, mercimek çorbası, mercimekli veya kıymalı makarna sosu, yumurtalı sebze yemeği, ezilmiş nohut veya kuru fasulye gibi yaşına uygun alternatifler hazırlanabilir.
Mercimek, nohut ve kuru fasulye gibi bitkisel demir kaynaklarının yanında C vitamini içeren domates, kırmızı biber, brokoli, mandalina veya portakal gibi sebze ve meyvelere yer vermek, bitkisel kaynaklı demirin emilimini destekler.
Mercimeğin yanına birkaç parça mandalina neden iyi fikir? C vitamini, bitkisel kaynaklardaki demirin vücut tarafından kullanılmasına yardımcı olur.
4 – Yumurta Yumurta protein başta olmak üzere çocukların büyüme döneminde ihtiyaç duyduğu çeşitli besin öğelerini içerir; ayrıca D vitamini sağlayabilen besinlerden biridir. Haşlanmış yumurta sevilmiyorsa omlet, sebzeli yumurta veya farklı tariflerle sunulabilir.
5 – Brokoli Brokoli lif, C vitamini ve farklı mikro besin öğeleri içeren sebzelerden biri. Buharda veya suda yumuşayana kadar pişirilebilir; makarna, çorba, omlet ve sebze yemeklerine eklenebilir.
Küçük çocuklarda ne yediği kadar nasıl yediği de önemli: Üzümden çiğ havuca, bazı sağlıklı yiyecekler yanlış sunulduğunda boğulma riski taşıyabilir.
6 – Havuç Havuç, vücudun A vitaminine dönüştürebildiği beta-karoten açısından zengin sebzelerden biri. A vitamini normal görme işlevi dahil pek çok vücut fonksiyonunda rol oynar.
Küçük çocuklarda havucu çiğ ve sert çubuklar halinde değil, iyi pişmiş ve çocuğun gelişim düzeyine uygun şekilde sunmak önemli; çiğ havuç boğulma riski taşıyan yiyecekler arasında.
7 – Tam tahıllı ekmek Tam tahıllı ekmekler, makarna ve diğer tahıl ürünleri çocukların beslenmesinde lif ve çeşitli besin öğelerinin kaynaklarından biri olabilir. Tosttan sandviçe, yumurtanın yanından yoğurtlu tariflere kadar çocuğun alışık olduğu öğünlere yavaş yavaş eklenebilir.
Meyve suyu yerine meyvenin kendisi: Küçük yaşta kazanılan alışkanlıklar ileriki yılların beslenme düzeninin temelini oluşturabilir.
8 – Mevsim meyveleri Meyve, çocukların günlük beslenmesinde vitamin, mineral ve lif sağlayan önemli besin gruplarından biri. Meyve suyu yerine mümkün olduğunca meyvenin kendisini tercih etmek, liften de yararlanmasını sağlar.
Eylül ayında ne verebiliriz?
Üzüm, elma, armut, erik, şeftali, nektarin, incir ve mevsimin son kavun-karpuzları çocukların meyve tabağına çeşitlilik katabilir. Sonbahar ilerledikçe mandalina, nar ve ayva da tezgâhlarda daha fazla yer almaya başlayacak.
Küçük çocuklara meyve nasıl verilmeli?
Yaşa ve çiğneme becerisine uygun sunum özellikle önemli. Elma ve armut gibi sert meyveler küçük çocuklarda rendelenebilir, ince dilimlenebilir veya yumuşatılarak verilebilir. Üzüm ise mutlaka uzunlamasına dörde bölünmeli; bütün üzüm verilmemeli. Erik, şeftali ve nektarinin çekirdekleri tamamen çıkarılmalı; meyveler çocuğun rahatça çiğneyebileceği küçük parçalar halinde sunulmalı.
İncir gibi yumuşak meyveler ezilerek veya küçük parçalara ayrılarak verilebilir. Kavun ve karpuzda da çekirdekler temizlenmeli ve büyük, kaygan parçalar yerine küçük ve kolay tutulabilir parçalar tercih edilmeli.
Dikkat! Meyveleri sürekli püre haline getirmek de gerekmiyor. Çocuk geliştikçe yaşına uygun farklı dokularla tanışması, çiğneme becerilerinin gelişmesi açısından önemli. Ancak özellikle küçük çocuklar yemek yerken oturur pozisyonda ve bir yetişkinin gözetiminde olmalı.
Sebzeyi reddetti diye vazgeçmeyin. Çocuğun yeni bir tada alışması için aynı besinle farklı zamanlarda yeniden karşılaşması gerekebilir.
9 – Somon ve diğer düşün cıvalı balıklar Balık; protein, omega-3 yağ asitleri ve çeşitli vitamin-mineraller sağlar. FDA ve EPA çocukların yaşına uygun porsiyonlarda, düşük cıvalı seçeneklerden haftada iki porsiyon balık tüketmesini öneriyor. Somon da düşük cıvalı “İyi seçimler” grubunda. Balığı iyi pişmiş, kılçıkları tamamen temizlenmiş ve çocuğun yaşına uygun parçalar halinde sunmak önemli.
İki yaş civarında porsiyonlar yetişkin gözüne küçük görünebilir. Çocuğun iştahını yetişkin porsiyonlarıyla kıyaslamayın.
10 – Mercimek Kırmızı veya yeşil mercimek; bitkisel protein, lif ve çeşitli mineraller sağlayan ekonomik ve çok yönlü bir baklagil.
Sadece mercimek çorbasıyla sınırlı kalmak da gerekmiyor. Sebze yemeklerine, köfte karışımlarına veya makarna soslarına eklenebilir; küçük çocuklar için kıvamı yaşına uygun hale getirilebilir.
Süt önemli ama menünün tamamı değil: Fazlası küçük çocuğun diğer besinlere ayıracağı iştahı azaltabilir.
PEKİ SÜT?
12 aydan önce inek sütü, anne sütü veya bebek formülünün yerine ana içecek olarak verilmemeli. 12 aydan sonra pastörize, şekersiz inek sütü çocuğun beslenmesine dahil edilebilir. Süt ve süt ürünleri protein, kalsiyum ve bazı ürünlerde D vitamini sağlayabilir; ancak gereğinden fazla süt tüketmek çocuğun diğer besinleri yemesini azaltabileceğinden miktar çocuğun genel beslenmesiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Dünya Sağlık Örgütü, ilk 6 ay yalnızca anne sütü verilmesini; 6. aydan itibaren uygun tamamlayıcı besinlere geçilirken emzirmenin 2 yaşına kadar sürdürülmesini öneriyor. 12. aydan sonra ise pastörize, şekersiz inek sütü dengeli beslenmenin bir parçası olabilir. Ancak süt, diğer besinlerin yerini almamalı; fazla tüketimi çocuğun farklı besinlere olan iştahını azaltabilir.
Pretty Mother Yorumu
Çocuk beslenmesinde tek bir yiyeceği “mucize” ilan etmek yerine tabağın bütününe bakmayı daha doğru buluyoruz. Bir gün brokoli yememesi ya da bir öğünde az yemesi tek başına sorun olduğu anlamına gelmez. Farklı besinleri tekrar tekrar, baskı kurmadan ve yaşına uygun biçimde sunmak; çocuğun sağlıklı yiyeceklerle doğal bir ilişki kurmasına yardımcı olabilir.
Bir küçük güvenlik notu: Özellikle 4 yaş altındaki çocuklarda yiyeceğin yalnızca ne olduğu değil, nasıl sunulduğu da önemli. Sert elma parçaları, çiğ havuç, bütün kuruyemişler ve kaşık dolusu yoğun fıstık ezmesi gibi yiyecekler boğulma riski yaratabilir.
