Artan ekran süresine karşı ebeveynlerin en güçlü alternatifi yine oyun. Uzmanlara göre basit oyunlar; çocukların motor becerilerinden hayal gücüne kadar birçok alanda gelişimi desteklerken, ebeveyn-çocuk bağını da güçlendiriyor. Hazırsanız evde zaman geçirmenin 50 yaratıcı yolunu paylaşıyoruz. Birkaçını deneyin nasıl eğlendiğinizi göreceksiniz…
1 TERLİK ATMACA
Hava güzelse bahçede ya da balkonda, serinse evde oynayabilirsiniz. Bir kovayı sizden ve miniğinizden bir metre kadar uzağa koyun ve terliklerinizi kovanın içine atmaya çalışın! En çok basket atan kazanır!
2 KURDELE RÜYASI
Bir kutuya rengarenk ipleri, kurdeleleri doldurun ve çocuğunuzun önüne koyun. En kısa sürede kutuyu boşaltmasını sağlayın. Sonra siz de boşaltın. Kutu boşaldıkça tekrar kurdeleleri içine atın ve birkaç kez oynayın. Kutuyu ilk önce boşaltan kazanır!
3 YARATICI ÇİZİMLER
Çocuğunuzdan bir kağıda rastgele çizimler yapmasını isteyin. O çizdiği şeylere göz, dudak ve burun ekleyin. Böylece hayal gücü zenginleşsin.
4 SEVİMLİ GÖZLER
Kırtasiyeden göz etiketi alın ve bunları masaya, tabaklara hatta meyvelere yapıştırıp isimler takın. Artık armutun da bir adı olacak; mesela Kocagöz Armut Efendi!
Basit materyallerle oynanan oyunlar, çocukların yalnızca eğlenmesini değil; motor becerilerden dil gelişimine kadar pek çok alanda ilerlemesini destekliyor.
5 DİNOZOR GÜCÜ!
Kafanıza bir şapka takıp salona halının üzerine uzanın. Miniğinize, sizin bir dinozor olduğunuzu ve uyuduğunuzu söyleyin. Eğer sizi uyandırırsa bu büyük dinozoroun onu gıdıklayacağını söyleyin. Hemen sizi uyandırmaya çalışacak ve siz de onu halıya, yanınıza çekip güzelce kucaklaşacak oynayacaksınız!
6 YAĞ SATARIM BAL SATARIM
Bu oyunu birkaç anne ve çocuklarıyla birlikte oynarsanız çok daha eğlenceli olur. Eğer çocuğunuzla yalnız olacaksanız oyuncaklarınızı da yanınıza alın. Küçükken hemen hepimizin oynadığı ‘Yağ Satarım Bal Satarım’ oyununu oynama vakti. Siz ve anneler oturarak bir daire oluşturun. Çocuklar dışarıda kalsın. Bir oyuncağı sizin arkanıza koysunlar ve sizin yerinize oturmaya çalışsınlar. İyi eğlenceler!
7 PİRİNÇTEN ÇAY KEYFİ
Çocuğunuzun çay takımının içine pirinç doldurun ve çay ya da su yerine pirinçleri dökün… Bu minik değişikliğin çocuğunuzu nasıl eğlendirdiğine inanamayacaksınız!
8 GÖLGE ETME!
Bu güneşli günlerde evin civarında kısa kaçamaklar yapıp, hemen eve döneceğiniz kısa anlarda dışarıda gölgenizden kaçma oyunu oynayın. Çocuğunuza gölgenizden kaçmak istediğinizi söyleyin tabii onun da aynısını hemen yapmaya çalıştığını göreceksiniz… Kaçabildiniz mi?!
Birlikte oynanan her oyun, çocuğun gelişimine katkı sağlarken ebeveyn-çocuk bağını da güçlendiriyor.
9 MÜZİK FESTİVALİ
Farklı dokuda birkaç kumaşı bir araya getirin. Yün bir kazak, ipek gömlek, mukavva bir kutu gibi… Müziği açın ve çocuğunuzun gözünü kapatın. Müziği durdurunca eşyaları çocuğunuzun eline verin ne olduklarını tahmin etmeye çalışmasını sağlayın: “Tüylü bir hırka, yumuşak bir giysi, sert bir şapka…”
10 PTT KARGOSU
Banyodan sonra onu havlusunda sarmalayın ve “Postaneden bize ne gelmiş?” diye sorun, o da size eğlenceli cevaplar versin, böylece hayalgücü gelişsin.
11 HEDEF ŞEKER
Yere uzanın ve biraz uzağınıza ona normalde verdiğiniz şekerlemelerden koyun. Hedefiniz o şekerlemeler olsun ve sürünerek hedefe doğru ilerleyin. İlk önce giden kazanır! Tabii eğer siz kazanırsanız şekerlemeyi miniğinizle paylaşmayı ihmal etmeyin!
12 KUTUDAKİ ŞEYİ BUL!
Birkaç boş yumurta kabı veya başka bir kap ihtiyacınız olan. Temiz olmasına dikkat etmenizi söylememize gerek yok! Güvenli ve küçük bir şeyi, mesela çocuğunuzun bir yumurta büyüklüğünde bir oyuncağı olabilir, yumurta kaplarından birinin içine koyun ve kapağını kapatın. İki-üç kutuyu karıştırıp bulmasını söyleyin. O oyuncağı ararken nasıl bulacağını size tarif etsin bir yandan. Tarif etsin; “Kutuyu sallıyorum, kapağını açıyorum tek tek ve buluyorum.”
13 RESİM BULMACA
Evinizdeki basit, çocuğunuzun anlayacağı şekilde birkaç eşyanın resmini çizin ve çocuğunuza verin. Örneğin televizyon resmi çizip ona verin, evdeki bu resmin karşılığını bulmasını sağlayın. Birkaç obje bulduktan sonra en son yere bir kitap koyun ve oyunun sonunda o resimli kitaptaki objelerin neler olduğunu yüksek sesle söyleyin.
Oyun, çocuklar için sadece zaman geçirme aracı değil; öğrenmenin en doğal ve en güçlü yolu.
14 SİHİRLİ UYKU
Yatağınızın muhteşem bir oyun alanı olduğunu miniğinize söyleyin ve yatağınıza birlikte yüzüstü uzanın. Yatak artık bir havaalanı ya da bir uzay mekiği, orası sizin ve çocuğunuzun yaratıcılığına kalmış! Uçuşa hazır mısınız?
15 NEŞELİ BUZLAR
Buzdolabınızdaki buz kalıplarının içine su ve biraz da fesleğen ya da nane koyun. Buzluğa koyup dondurun. Donan buzları çıkarın, o buzlarla ayran yapabilirsiniz. Bırakın buzları ayranın içine o atsın. Çok zevkli!
16 RENKLİ ÇAMAŞIRLAR
Çamaşırları katlarken miniğinizden yardım isteyin. Sizinkileri ve kendi çamaşırlarını ayırmasını söyleyin. Koyu renkleri ve açık renkleri, tişörtlerini ve eşofmanlarını ayırsın.
17 BANTLA OTOYOL!
Renkli bir bantı yere yapıştırın ve küçük oyuncak arabalarını onun üzerinden geçirin. İşte size eğlenceli bir otoyol. Kızınız varsa ve oyuncak arabaları sevmiyorsa oyuncak bebeklerini yürüyüşe çıkarabilirsiniz. Bu banttan yolun sonunda yine bir kitap olabilir. Oyununuz bitince birlikte o kitabı okuyabilirsiniz.
18 İŞARETLERLE HAYAT
Bir tahtaya ya da kağıda objeler çizin ve onlarla cümle kurmasını söyleyin. Örneğin muz çizin ve “Ben Ali muzu çok severim!” diyebilir!
19 KARTLARLA OYUN
Yere küçük küçük kestiğiniz kartonları serin. Onları kesme işlemini siz yapın, daha güvenli olur. O kartları boyasın, resimler yapsın. Bu renkli kartlarla bütün gün sıkılmadan oynayabilir.
20 SAKLAMBAÇ
Hepimizin bildiği saklambaç oyunu sayesinde evde yeni yerleri keşfetmekten büyük zevk duyar. Ayrıca dikkatini ve farkındalığını da artırır. Hadi bakalım perdenin arkasına!
21 HAREKETLİ KAĞITLAR
Bir kaşık alın. Birkaç tuvalet kağıdını da yanınıza alın. Kağıt rulosundan birine kaşığı geçirsin ve kağıtları açsın. Kağıtların hareketleri onu eğlendirecektir. Bir yandan da tutma, çevirme gibi el motor becerilerini geliştirecektir.
22 KUTUYU BESLEYİN
Bir kutunun dört kenarını kesin. Gözler, kulaklar, ağız çizin. Kutuyu kukla gibi oynatıp konuşturun. “Kutu acıktııııı” dediğinizde duvarlarını birleştirin ve yere koyun, içine oyuncak ya da birkaç erik atın ki beslensin kutu! Eğlence başlıyor!
23 ONUN KÜÇÜK SIĞINAĞI
Çocuğunuzun evdeki oyun parkına ya da halının üzerine bir çarşafı serin. Ona burasının onun tatlı evi olduğunu söyleyin, o da neşeyle çarşafın içinde oynayacaktır. Çadırlara bayılırlar! Siz de bu arada kendinize kısa bir mola verin ve kahvenizi ya da çayınızı keyifle yudumlayın.
24 BİL BAKALIM!
Büyükçe bir kutuya birkaç oyuncağını, kumanda, tencere kapağı gibi nesneleri koyun. Üzerine bir örtü örtün bebeğinizin ellerini içine sokup, bir nesneyi tutup elleyerek ne olduğunu tahmin etmesini söyleyin. Daha sonra örtüyü açın ve doğruyu bilip bilemediğini teyit edin. Dokunma ve düşünme becerilerini geliştirin.
25 OYUNCAK YIKAMA
Tatsız, kokusuz renkli top şeklinde jeller satılır. Onlardan alın ve büyükçe bir kaba su soldurup jelleri içine atın. Oyuncaklarından birkaçını o suyun içine atın ve oynamasını sağlayın. Hem oyuncakları temizlenir hem de bu renkli görüntü onu eğlendirir.
Ekran süresinin arttığı günümüzde, basit ev oyunları çocuklar için en değerli gelişim alanlarından biri olmaya devam ediyor.
26 IŞIĞI YAKALA!
Karanlık bir odada feneri açın ve bebeğinizin emekleyerek ya da koşarak ışığı yakalamasını söyleyin. Minik kediciğinizin ne kadar eğlendiğini göreceksiniz. Ya da verin ablasının yada abisinin eline feneri çadırın altında kitap okusunlar, eğlence zamanı!
27 AYNA AYNA
Bir aynanın karşısına geçin, çocuğunuza bir tahta kalemi verin ve size bıyık ya da fazladan saç yapmasını söyleyin. Aynı şeyi ondan sonra siz de çocuğunuza çizin. Bitirim ikili çok değişti!
28 ÇOK SESLİ KORO
Birkaç parça eşyayı yanınıza alın ve birbirinize hafifçe vurup ritim tutun. Çocuğunuza sorular sorun: “Bak bakalım bu tava ve tahta kaşıkla nasıl müzik yaparız?” Birlikte ritim tutup müzik yapın. Tabii çok fazla uzun sürmemesinde sizin kulaklarınız için fayda var!
29 VE BASKET…
Duvara asılan küçük basketbol selelerinden edinin ve asın. İçine sadece top da değil, çorap topu, kağıt toplarını atarak eğlenceli dakikalar geçirin.
30 BAY VE BAYAN MUTLU
İki tahta kaşık alın ve iç kısmına bir gülen yüz birine de asık yüz çizin. Çocuğunuzua kaşıkları çekmesini ve oradaki yüz ifadesi ne gelirse onu yapmasını söyleyin.
31 İP ÇEVİRME
Bir sandalyenin ayağına ipi geçirin ve diğer ucunu evin diğer bir köşesine uzatın. Çocuğunuza da ipi takip etmesini söyleyin. Bu doğal labirent onun neşeli kahkahalarını doğuracak!
32 KUTUDAN EVLER
Birkaç irili ufaklı kutuyu salona koyun ve büyük bir ev yapmak için işe koyulun! Çocuğunuzla birlikte geçireceğiniz bu eğlenceli dakikalar onunla iletişiminizi kuvvetlendirecektir.
33 KÖPEKBALIĞI AVI
Salonda koltuğa oturun. Oturmadan önce birkaç içi su dolu bardağı salonun bazı yerlerine koyun ve çocuğunuza bu suları bulmasını söyleyin. Eğer sulara yaklaşırsa “Sıcak” sulardan uzaklaşırsa “Soğuk” diye bağırın.
34 DİNLE!
Çocuğunuzu odasında oturtun ve gözlerini kapamasını söyleyin. Bu sırada ona birkaç nesnenin sesini dinletin: Su sesi, kuş sesi, kuzu sesi gibi… Bu seslerin nelerin sesi olduğunu ona sorun. Cevaplayınca da onu kucaklayın. Yanlış cevap verirse doğrusunu öğretin.
35 TELEFONDA KİM VAR?
Telefonu ona verin ve telefonda biriyle konuşuyormuş gibi yapmasını söyleyin. Hayalgücünün ne kadar geniş olduğuna, telefonun karşısında filler, kuşlar, anneannesinin olduğunu söylemesinden anlayacaksınız!
36 TEBEŞİRLE NOT
Miniğinizden küçük tahtanıza sizin için bir şema yapmasını isteyin. Hem işe yaradığını hissedecek hem de eğlenecek.
37 KAYIP OYUNCAK
Onun çok sevdiği oyuncağını saklayın ve ondan bulmasını isteyin. Bu oyuncak bulma oyununa bayılacak. Tekrar tekrar oynayabilirsiniz. Dilerseniz o da sizin için saklasın birkaç kez de siz bulmaya çalışın.
38 ÇORAP SAVAŞI
4-5 çift çorabı salonun değişik yerlerine koyun ve aynı anda eşlerini bulmaya çalışın. Kim daha çok çorap eşleştirirse o kazanır.
39 TENCERE KAPAK
Birkaç tencereyi ve kapağını mutfak masasına koyun. Ondan tencerelerin kapaklarını eşleştirmesini ve doğru kapakları bulmasını isteyin. Biraz tangır tungur ses çıkacak ama çok eğlenecek.
40 KÖPÜK OYUNU
Mutfakta bir tencerenin içine sabun ve suyla köpük yapın, çocuğunuzun eline bir pipet verin ve üfleyip baloncuk yapsın. Tabii o köpükleri yutmamasına çok dikkat edin.
41 MISIR PATLAĞI YIĞINI
Çocuğunuzun oyuncak kamyon ve traktörlerini bir araya getirin. Altına biraz mısır gevreği ya da pirinç dökün, o günkü görevi o pirinç yığınını yan tarafa dayamak olacak. Hafriyat başladı!
42 GÜZEL SÜZGEÇ
Süzgeçi ters çevirin ve içine renkli pipetleri doldurun. Aralarından birini seçip saklayın ve ne renk olduğunu tahmin etmesini söyleyin. Size eğlenceli bir müzik de eşlik edebilir.
43 TAHMİN ET BAKALIM!
Miniğinize aklından bir nesne tutmasını söyleyin ve ona sorular sorarak onun ne olduğunu bulmaya çalışın. Siz de daha sonra bilmesi kolay bir şey sorarak onun kazanmasını sağlayın. Sorularınız: “Bizim evde mi şu an? Bir hayvan mı? Ben şu an onu görebiliyor muyum?” gibi sorular olsun. Sıra ona geldiğinde aynı soruları hemen ezberleyip size soracağını göreceksiniz.
44 TRAFİK IŞIKLARI
Ona kırmızı dediğinizde durmasını, sarı dediğinizde yavaş hareket etmesini yeşil dediğinizde hızlı hareket etmesini söyleyin. Karışık biçimde bu renkleri sıralayın ve onun sıkça farklı hareketler yapmasını söyleyin.
45 KOKULU ÖPÜCÜK
Bebeğinizi o gün çokça öpün, öpün, öpün… Oyunla her öptüğünüzde ona yapıştığınızı söyleyin. Bu eğlenceli oyuna bayılacak!
46 BENİM DÜNYAM
Büyükçe bir kağıda evinizi, yakınındaki parkı, bakkalı çizin. Çocuğunuzun önüne koyun ve minik arabasını verin. Arabayla nerelere gittiğini sorun. Böylece evi ve etrafındaki yerleri bilecektir.
47 SULUBOYA RESİM
Birlikte sanatsal faaliyet yapın! Birlikte rengarenk resimler yapmaya ikiniz de bayılacaksınız! Tek başına resim yapması ayrı eğlence, sizinle resim yapmasıysa apayrı bir eğlence onun için…
48 ÖRÜMCEK AĞI
Kendinizin bir örümcek olduğunuzu, kollarınızın da yapışkanlı örümcek ağları olduğunu ona söyleyin. Yanınızdan geçerken onu yakalarsanız öpün. En güzel ebeleme yolu sizin onu öpmeniz değil mi zaten!
49 RENK AVI
Çocuğunuza odada mavi renkte bir şey bulmasını isteyin, sonra kırmızı, sonra yeşil… Eğer henüz renkleri öğrenemediyse üzerinizdekilerden örnek verin; “Bana çoraplarımın renginde bir şey bulur musun tatlım?”
50 HAYVAN DANSI
Sevdiği bir müziği açın ve yılan gibi, maymun gibi, fil gibi, kedi gibi dans etmesini söyleyin. Kıkır kıkır güldüğünü görünce siz de dansa eşlik edeceksiniz ve bu sevimli penguen karşısında kahkahalarla gülüp eğleneceksiniz.
Oyunun Gizli Gücü
Evde oynanan basit oyunlar, çocukların gelişiminde sandığımızdan çok daha büyük bir rol oynar. Oyun sırasında çocuklar yalnızca eğlenmez; öğrenir, keşfeder ve kendini ifade etmeyi geliştirir.
Bu oyunlar neleri destekler?
• Motor beceriler ve koordinasyon
• Dikkat ve odaklanma
• Sıra bekleme ve kurallara uyum
• Problem çözme becerisi
• Dil gelişimi ve ifade yeteneği
• Hayal gücü ve yaratıcılık
• Sosyal beceriler ve iletişim
Unutmayın:
Oyun, çocuğun dünyayı anlamlandırma biçimidir. Bu nedenle mümkün olduğunca eşlik etmek, yönlendirmek ve güvenli bir alan sunmak büyük önem taşır.
