‘Ah bu çocuk kime benzedi’ diyenler önce aynaya bakmaya ne dersiniz? Çünkü çocuklarınız sizin yansımanız. Ne görürlerse onu yapıyorlar… Yani çocuğunuzun davranışlarından memnun değilseniz, önce kendi davranışlarınızı değiştirmelisiniz…
Kadın-erkek ilişkilerinde yaşanan iniş çıkışlar, bazen farkında olunmasa da çocukları etkiler. Bu nedenle özellikle anne-babaların, çocuklarına model olmaları önemli. Ebeveynlerin, çocukların hayatında önemli bir rol model olduklarını zaman zaman unuttuklarına dikkat çeken, sonra da “Nereden öğreniyor bu çocuk bunları” diye hayrete düştüklerini belirten Anadolu Sağlık Merkezi’nden Uzman Psikolog Selin Karabulut, “Oysaki çocuklar kadın-erkek olan anne-babalarını örnek alırlar, öfkelerinde, sevinçlerinde, düş kırıklıklarında ve başarılarında bu modelleri kullanırlar. Yaşanan her bir olay, çocukta irili ufaklı izler bırakır, çocuğun duygulanımını, düşünce yapısını, davranışlarını etkiler” açıklamasında bulunuyor. Uzman Psikolog Selin Karabulut, çocuklar ve ebeveynler arasındaki ‘ayna’ ilişkisine dair görüşlerini bizlerle paylaştı…
Duygu değişimleriniz onu etkiliyor
Gün içindeki olaylara bağlı olarak anne ya da babanın veya her ikisinin de sinirli, gergin, sabırsız, toleransı düşük veya hassas olması çocuklarıyla olan ilişkisine yansır. Örneğin iş yerinde zor bir gün geçirmiş olan babanın yorgun ve sinirli oluşu, çocuğuyla oynamak istememesine ve hatta ona bağırıp çağırmasına sebep olabilir. Çocuk tüm olanı biteni kendi üstüne alır ve kendini reddedilmiş ve değersiz hissedebilir. Depresyon, panik bozukluk, öfke nöbetleri veya psikotik bozukluklar gibi psikiyatrik durumu olan ebeveynin ruhsal durumu zaten karmaşık ve gelgitli olacağından ve hatta bazı durumlarda gerçeği değerlendirme yetisi bile bozulmuş olabileceğinden, çocuğuyla olan iletişimi sağlıklı olmayabilir ve hatta bazı durumlarda çocuğun temel bakım ihtiyaçları dahi karşılanamayabilir.
İflas, işsizlik, borç, gelir düşüklüğü gibi durumlar da aile içi dengeleri bozabilir. Lüks sayılabilecek ihtiyaçlar ve hatta temel ihtiyaçlar karşılanamayabilir, çocuk okulundan ayrılmak zorunda kalabilir, sosyal çevre dengeleri değişebilir. Böylesi durumlarda yapılabilecek en doğru şey bir uzman desteği almaktır.
Anne babanın düşünceleri, korkuları, davranışları, alışkanlıkları çocuklarına da bir şekilde sirayet eder.
Çocukların her türlü davranışı kolaylıkla öğrenir…
DUYGULAR Depresif olma eğilimli annenin sahip olduğu karamsar duygular (değersizlik, yetersizlik, başarısızlık, hayatın ve insanların kötü oluşu..vs) anneden diğer kişilere ve çocuğa sergilendiğinde çocuk bunu alabilir ve benzer duyguları benzer durumlarda geliştirebilir.
DÜŞÜNCELER “Yalan söylemek kötüdür”, “Kısa kollu giyinmek ayıptır” gibi düşüncelere sahip olan ebeveynle yetişen çocuk temelde bu düşünceleri alacaktır. Ancak zaman içerisinde bu düşünceleri benimseyip benimsemeyişine bağlı olarak yaşamına yansıtabilir veya yansıtmayabilir.
DAVRANIŞLAR Fırından ekmek aldıktan sonra “Teşekkür ederim, hayırlı işler” diyen, yemekten sonra ellerini yıkayan, eşiyle saygılı ve sevecen tonda konuşan ebeveynin bu olumlu davranışları çocuğa model olacak, çocuk da benzer davranışları sergileyecektir.
TEPKİLER İstenmedik bir durum karşısında bağırıp küfreden babayı gören çocuk, babayı model alacak, kendisi de böylesi durumlarda benzer tepkileri verecektir.
ALIŞKANLIKLAR Sigara içmek, ibadet etmek, meyve yemek, tatile gitmek, kitap okumak gibi alışkanlıklara sahip olan ebeveyn, bu eylemleri yerine getirdiğinde çocuğa model olur. Çocuk farkında olmadan öğrenir ve ileride benzer alışkanlıklara sahip olabilir.
KORKULAR Köpekten korkan anne ya da baba, köpek gördüğünde tedirgin olacak, çocuğunu köpekten uzak tutmaya çalışacak, “Aman yaklaşma ısırır” diyecektir. Böylece köpek korkusu ebeveynden çocuğa geçecektir.
